Tussen evangelisch en reformatorisch: het politieke getuigenis van de RPF
Gepubliceerd in: Gerrit Voerman en Joop Hippe ed., Van de marge naar de macht, als tweede hoofdstuk. Dit boek werd op 30 januari gepresenteerd op het Jubileumcongres van de ChristenUnie.
Roel Kuiper, in de jaren negentig een van de belangrijkste ideologen van de Reformatorische Politieke Federatie (RPF), kreeg in 1995 een gesigneerde editie van Nieuw Babylon in aanbouw, het proefschrift van James Kennedy over de jaren zestig. ‘Let this book serve as an Anti-Revolutionary warning’ schreef Kennedy als opdracht. Volgens Kuiper was ook de in 1975 opgerichte RPF zo’n antirevolutionaire waarschuwing, ‘een noodwoning voor politiek ontheemden die niet met de progressieve beeldenstorm mee wilden doen’.[1] De partij was een vermaning tegen moreel verval, secularisatie en de teloorgang van de antirevolutionaire beginselen binnen het CDA.
Net NEV, vroege voorloper van de ChristenUnie
Gepubliceerd in het Nederlands Dagblad, 22 januari 2010.
Voor de politieke samenwerking in orthodox-protestantse kring is 22 januari een belangrijke datum. Er is vooral veel aandacht voor de tiende verjaardag van de ChristenUnie.
Aan de meeste mensen zal echter voorbij gaan dat precies vierenveertig jaar geleden het Nationaal Evangelisch Verband (NEV) werd opgericht. Dit NEV was een vroege voorvader van de ChristenUnie en het werd op 22 januari 1966 opgericht met de bedoeling om het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV) aan extra stemmen te helpen bij de Kamerverkiezingen van 1967.
Bijbelstudie met pannenkoeken, vijftig jaar Ichthus
Gepubliceerd op Protestant.nl, 16 december 2009.
De evangelische studentenvereniging Ichthus organiseerde twee maanden geleden een ‘appèlweek’. In vier dagen werd met een gezamenlijke maaltijd, een debat, een kleinkunstavond, vrijwilligerswerk en een afsluitend feest geprobeerd het hedendaagse Ichthus te typeren en tegelijkertijd de verbondenheid met het verleden te benadrukken. Vijftig jaar geleden was er namelijk ook een appèlweek. Deze vormde in november 1959 de eerste aanzet tot de oprichting van Ichthus, drie maanden later.
Gooi godsdienstvrijheid niet overboord
Gepubliceerd in het Nederlands Dagblad, 5 december 2009.
De meeste landen waar moslims een meerderheid vormen, zijn een ramp. Maar we moeten hun methoden niet overnemen. Het is een verworvenheid dat hier minaretten gebouwd mogen worden.
Dr. Tawfik Hamid reageerde in de krant van woensdag op het minarettenverbod in Zwitserland. Hamid is het islamitisch equivalent van de in orthodox-christelijke kring zo verfoeide moderne theologen die religie vooral horizontaal, activistisch uitleggen en de verticale relatie tussen God en mens terzijde schuiven.
De kwestie-Dronten
Column voor http://www.protestant.nl, 2009.
Zaterdag 3 oktober vond het partijcongres van de ChristenUnie plaats. De wortels van deze partij liggen in de jaren zestig, toen het Gereformeerd Politiek Verbond (een van haar voorlopers) voor het eerst een zetel in de Tweede Kamer kreeg. Het GPV ging vervolgens bezig met het verbreden van haar achterban. Daaruit kwam het Nationaal Evangelisch Verband voort, een steunbeweging bedoeld om stemmen te werven voor het GPV zonder zelf aan de verkiezingen deel te nemen. Veertig jaar geleden, in de herfst van 1969, sloeg het NEV echter een weg in die zou leiden tot vorming van een zelfstandige, interkerkelijke partij, de vroegste voorloper van de hedendaagse ChristenUnie.
De ‘roomsen’ als houthakkers en waterputters
Artikel voor het zomernummer 2009 van Transparant (orgaan van de Vereniging voor Christen-historici).
Nergens in Nederland heeft sinds de jaren zestig de secularisatie zo hard toegeslagen als onder de rooms-katholieken. De kleine groep orthodox gelovige katholieken die overbleef heeft geprobeerd zich politiek te verenigen, maar tot op heden zonder blijvend succes. De politieke standpunten van deze groep kwamen grotendeels overeen met die van ‘klein christelijk’: het GPV, de RPF en de SGP. De ChristenUnie trekt de laatste tien jaar een groeiende groep orthodoxe katholieken aan. Sinds maart 2009 is er binnen die partij, in navolging van de Werkgroep Evangelischen, zelfs een ‘Adviesgroep Katholieken’. Is er ruimte voor katholieken bij deze door en door protestantse partij? Die vraag wil ik in dit artikel beantwoorden aan de hand van het ledenbeleid van de RPF vanaf haar oprichting in 1975 tot het oprichten van de ChristenUnie in 2000.
Evangelisatie onder de ‘verdoolde jeugd’
Column voor http://www.protestant.nl, 2009.
Dit jaar kwam Youth for Christ vanwege haar werk in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes regelmatig in het nieuws: moest de overheid wel subsidie geven aan een organisatie die weliswaar jeugdwerk deed, maar toch als voornaamste doel had om te evangeliseren? Wie zich wil begeven in het domein van publieke, overheidsgesubsidieerde organisaties moet aan steeds strengere regels voldoen. Dat merkt ook de Evangelische Omroep, die de laatste vijftien jaar steeds weer op zoek moet naar creatievere formats om haar doel te combineren met de eisen die de overheid aan het omroepbestel stelt. Onlangs nog werd dat duidelijk toen EO-coryfee Arie Boomsma het jonge publiek van Nederland 3 wilde bereiken met het cabaretprogramma ‘Loopt een man over het water’. Dat dit dilemma ouder is dan YfC en de EO wordt duidelijk als je kijkt naar het jeugdwerk van Tot Heil des Volks.
De ‘wonderdoener’ Lam Jeevaratnam
Column voor http://www.protestant.nl, 2009.
Deze week is het vijfenvijftig jaar geleden dat de Amerikaanse evangelist Billy Graham voor het eerst in Nederland was voor een massabijeenkomst. Maarliefst 40.000 mensen kwamen naar hem luisteren in het Olympisch Stadion in Amsterdam. Hoewel Graham op de nodige kritiek kon rekenen, was dat niets vergeleken bij de gevoelens die andere evangelisch-charismatische predikers in de jaren vijftig opriepen. De eerste die Nederland aandeed was de Indiër Lam Jeevaratnam. Al na een week werd hij in januari 1950 door de politie het land uitgezet, maar toch kan zijn komst gemarkeerd worden als het begin van de groei van een charismatische, pentecostale beweging in Nederland.
Twee kanten van dezelfde medaille
Gepubliceerd in CV Koers, zomereditie 2009.
De tegenstellingen in de jaren zeventig waren groot. Denk alleen al aan de politiek: Joop den Uyl en Hans Wiegel stonden tegenover elkaar, D’66 kwam op, de PvdA had te maken met de radicale vleugel Nieuw Links en binnen de confessionele partijen woedde er een strijd tussen progressieve en conservatieve groepen. In christelijke kring begon de Evangelische Omroep met uitzenden en ontstonden de Reformatorische Politieke Federatie en de Evangelische Hogeschool. Ook hier heerste een sfeer van polarisatie. Mijns inziens ten onrechte worden deze orthodox protestantse bewegingen als reactionaire tegengeluiden gekarakteriseerd.
De EO: calvinistisch product of Amerikaanse kopie?
Uitwerking van een lezing die ik hield op 26 april 2008 en die nog gepubliceerd zal worden in een bundel onder redactie van dr. Hans Krabbendam.
‘Een clubje fanaten dat op Amerikaans-fundamentalistische manier het evangelie bracht’, zo werd in Trouw het karakter van de Evangelische Omroep in haar begintijd omschreven.[1] In bredere zin wordt dit predikaat toegepast op wat door onder andere de godsdienstsocioloog Hijme Stoffels de ‘reformatorisch-evangelische kern’ wordt genoemd. Deze kern is als het ware de ‘restgroep’ van orthodox-protestants Nederland: het zijn de mensen die niet behoren tot een van de twee mini-zuilen die er sinds 1945 waren, de bevindelijken en de vrijgemaakt-gereformeerden. Deze twee groepen waren betrekkelijk homogeen van samenstelling en waren sterk op zichzelf gericht. Ze organiseerden hun eigen onderwijs, maatschappelijke organisaties, politieke partijen en media.[2]
